Sigortacı Nasıl Olunur? Acentelik, SEGEM ve Levha

İçindekiler

• Sektörde kim ne iş yapar?
• Teknik personel olmanın şartları
• SEGEM sınavına nasıl hazırlanılır?
• Kendi acentenizi açmak
• Gerçek kişi acente
• Tüzel kişi acente
• Uygunluk belgesi ve levha kaydı
• Acentelikte asıl sınav: üretim
• Acente dışında sigortacılık kariyeri
• Bu işe başlamadan önce bilmeniz gerekenler
• Adım Adım Yol Haritası
• Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta dünyasına yabancı olanların en sık karıştırdığı konu şu: “sigortacı” diye bir meslek unvanı yok. Kanunun ve yönetmeliğin tanıdığı roller var: sigorta şirketinde çalışan uzman, acentede poliçe satan teknik personel, acentenin sahibi, broker, eksper. Sigortacı nasıl olunur sorusunu soran birinin çoğu zaman aklındaki şey ise ya bir acentede satış yapmak ya da kendi acentesini açmaktır. Bu iki hedefin yolu ortak bir noktadan geçer: teknik personel olmak.

Sektörde kim ne iş yapar?

Türkiye’de sigortacılığın temel çerçevesini 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çizer. Acentelerle ilgili ayrıntılar ise bu kanuna dayanan Sigorta Acenteleri Yönetmeliğinde düzenlenir. Sektörün düzenleyici ve denetleyici kurumu, eski adıyla Hazine Müsteşarlığının yürüttüğü görevi devralan Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumudur (SEDDK).

Rol	Ne yapar?
Teknik personel	Acente adına müşteriyi bilgilendirir, ürün pazarlar ve poliçe satışını yapar.
Acente	Bir veya birden fazla sigorta şirketi adına, onlarla yaptığı sözleşmeye göre aracılık eder.
Broker	Şirketlerden bağımsız olarak sigortalıyı temsil eder; ayrı bir yönetmeliğe tabidir.
Sigorta şirketi çalışanı	Hasar, risk değerlendirme, satış destek gibi birimlerde şirket bünyesinde çalışır.

Yönetmeliğin açık hükmüne göre acentelerde pazarlama, bilgilendirme ve satış işlemleri yalnızca teknik personel tarafından yapılır. Yani acentede masaya oturup müşteriye kasko teklifi anlatan kişinin bu unvana sahip olması gerekir. Sekreterlik ya da muhasebe gibi destek işleri için bu şart aranmaz.

Teknik personel olmanın şartları

Teknik personel unvanı iki ayağa dayanır. Birincisi öğrenim ve deneyim eşleşmesi. Yönetmeliğin Ek-1 tablosunda öğrenim düzeyleri ve her birinin karşısında tamamlanması gereken mesleki deneyim süresi yer alır. Genel mantık basit: sigortacılık veya ilgili bir alanda yükseköğrenim görmüş biri daha kısa bir deneyimle unvana ulaşabilir, lise mezunu bir aday ise daha uzun süre sektörde çalışmak durumundadır. Süreler değişikliğe açık olduğu için başvurmadan önce güncel yönetmelik metnine bakmak en sağlıklısıdır.

İkinci ayak SEGEM sınavı. Sigortacılık Eğitim Merkezi, Sigortacılık Kanununun 31. maddesine dayanılarak kurulmuştur ve Teknik Personel Yeterlilik Sınavını (TPYS) düzenler. Sınav yıl içinde birkaç dönemde açılır; başvuru tarihleri, sınav merkezleri ve kılavuz her dönem segem.org.tr adresinde yayımlanır.

Tüzel kişi acentelerin yöneticileri ve müdürleri de, bu unvanı taşımasalar bile fiilen bu görevi yapıyorlarsa, aynı sınavdan geçmek zorundadır. Bireysel emeklilik aracısı olarak çalışmış olanlar için de son değişiklikle netlik getirildi: onların da teknik personel sayılabilmesi için yeterlilik sınavını kazanması ve Ek-1’deki deneyim süresini tamamlaması gerekir. Bireysel emeklilik aracılığında geçen süreler bu deneyime sayılır.

SEGEM sınavına nasıl hazırlanılır?

Sınav, sigortacılığın temel kavramlarını, mevzuatı ve branş bilgisini ölçer. Deneyim süresini bir acentede geçiren adaylar genellikle avantajlıdır, çünkü trafik, kasko, konut, DASK, sağlık ve hayat ürünlerini günlük işte zaten görmüş olurlar.

• Kılavuzda ilan edilen konu başlıklarını tek tek çıkarın ve her birine ayrı çalışın.
• Sigortacılık Kanunu ile acentelerle ilgili yönetmeliği en az bir kez baştan sona okuyun.
• Zorunlu sigortaları (trafik, DASK gibi) ve isteğe bağlı ürünleri karşılaştırarak not alın.
• Çalıştığınız acentedeki deneyimli teknik personele, sahada sık karşılaşılan durumları sorun.

Sınav sonucu ve belge bilgileri SEGEM sisteminden takip edilir. Belgeyi aldıktan sonra iş bitmez: teknik personel beş yılda bir yenileme eğitimine katılmak zorundadır. Süre, SEGEM belgesinin alındığı ya da yenilendiği tarihten itibaren işler. Eğitimi zamanında bitirmeyenlerin faaliyeti, eğitim tamamlanana kadar durdurulur.

Kendi acentenizi açmak

Teknik personel olarak birkaç yıl çalıştıktan sonra pek çok kişi kendi işini kurmayı düşünür. Acentelik gerçek kişi olarak da, şirket kurarak da yapılabilir.

Gerçek kişi acente

Gerçek kişiler için de Ek-1’deki öğrenim ve deneyim şartı aynen aranır. Bunun yanında ticari itibar ve adli sicil yönünden engel bulunmaması gibi kişisel şartlar bulunur. Son değişiklikle bir şart daha netleşti: gerçek kişinin beyan edeceği malvarlığı, tüzel kişi acenteler için öngörülen asgari ödenmiş sermayeden az olamaz ve bu varlıkların en az yarısı nakit, mevduat veya Devlet iç borçlanma senedi gibi kolay nakde çevrilebilen değerlerden oluşmalıdır.

Tüzel kişi acente

Şirket olarak kurulan acentelerde asgari ödenmiş sermaye şartı vardır. Şube açacak ya da yalnızca mesafeli satış yapacak acenteler için daha yüksek tutarlar öngörülür. Bu tutarlar, Kurum aksini belirlemedikçe her ocak ayında TÜİK’in açıkladığı yıllık ÜFE artışı oranında güncellenir. Bu yüzden tutarı bir yazıdan değil, başvuru anında yürürlükteki metinden öğrenmek gerekir. Şirketin fiziki şartlar, teknik ve idari altyapı ile insan kaynağı bakımından da yeterli olması beklenir.

Uygunluk belgesi ve levha kaydı

Acentelik başvurusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) üzerinden yürür. TOBB başvuruyu değerlendirir ve Kurumun onayına sunar. Uygun görülen başvurular, Sigorta Acenteleri Levhasına kaydedilmek üzere TOBB’a bildirilir ve bu bildirim uygunluk belgesi yerine geçer. Belgeyi alan acentenin altı ay içinde levha kaydı için başvurması gerekir.

1. Şartları sağladığınızı gösteren belgelerle başvuru dosyasını hazırlayın.
2. TOBB değerlendirmesi ve Kurum onayını bekleyin.
3. Uygunluk belgesinin ardından süresi içinde levhaya kaydolun.
4. Sigorta şirketleriyle acentelik sözleşmesi imzalayın.

Ünvan konusunda da kurallar var. Acentenin ünvanında “sigorta acenteliği” veya “sigorta aracılığı” ifadelerinden biri yer almalıdır. Tabelada ve reklamda “sigorta” kelimesi tek başına kullanılamaz, bu ifadelerle birlikte geçmelidir. İşyerine acente ünvanını ve levha kayıt numarasını gösteren bir plaka asılması da zorunludur. Müşteriye sigorta şirketi izlenimi veren kurumsal kimlik unsurları yasaktır.

Acentelikte asıl sınav: üretim

Belgeler tamamlandığında sigorta şirketlerinin kapısını çalmak gerekir. Şirketler acentelik verirken çevrenizi, iş planınızı, ekibinizi ve hangi ürünlerde iş yapabileceğinizi değerlendirir. Sektörde yalnızca trafik ve kasko poliçesi kesen acentelere karşı belirgin bir mesafe var. Bu ürünlerin fiyatını artık herkes internetten karşılaştırabiliyor, kaza branşındaki hasar yükü de şirketleri temkinli yapıyor.

Sektörün kendi dilinde buna üretim denir: bir günde, bir ayda ne kadar prim yazdığınız. Müşteri beklemekle üretim olmaz. Konsolosluk yakınındaki bir acente seyahat sağlık sigortasından, tapu dairesine yakın bir acente DASK’tan iş alabilir. Ama kalıcı bir portföy, işyeri, konut, sağlık, hayat ve sorumluluk gibi branşlarda müşterinin ihtiyacını gerçekten anlamaktan geçer. Komşu esnafın yangın riskini, bir ailenin sağlık güvencesindeki boşluğu görebilen acente hem şirket gözünde değer kazanır hem de komisyon gelirini çeşitlendirir.

Acente dışında sigortacılık kariyeri

Herkesin hedefi acente açmak değildir. Sigorta şirketlerinin genel müdürlük ve bölge müdürlüklerinde hasar, aktüerya, risk değerlendirme (underwriting), reasürans, satış ve acente ilişkileri gibi birimler sürekli eleman arar. Bu kadrolara genellikle üniversite mezunları alınır; işletme, iktisat, matematik, istatistik, hukuk ve mühendislik bölümleri öne çıkar. Bazı üniversitelerde doğrudan sigortacılık ve risk yönetimi bölümleri de bulunur.

Aktüerlik için SEGEM’in ayrıca düzenlediği aktüerlik sınavları vardır. Hasar tespiti yapan sigorta eksperleri ile sigortalı adına çalışan brokerler de kendi mevzuatlarına tabidir. Kısacası sektöre girmenin tek kapısı acente masası değil; ama hangi kapıdan girerseniz girin, poliçenin nasıl satıldığını acentede görmüş olmak size her birimde avantaj sağlar.

Bu işe başlamadan önce bilmeniz gerekenler

İlk yıllar çoğu acente için yavaş geçer. Kira, personel ve teknik altyapı giderleri komisyon gelirinden önce gelir. Bu yüzden doğrudan acente açmak yerine önce mevcut bir acentede teknik personel olarak çalışmak, hem deneyim süresini doldurmanın hem de işin mutfağını tanımanın en sağlam yoludur. Mevzuat son yıllarda sık değişti; sermaye tutarları her yıl güncelleniyor. Başvuru aşamasına geldiğinizde SEDDK, TOBB ve SEGEM’in güncel duyurularını kontrol etmeyi alışkanlık hâline getirin.

Adım Adım Yol Haritası

1. 1

   Sektöre giriş

   Bir acente, sigorta şirketi ya da broker yanında çalışarak mesleki deneyim kazanmaya başlayın.

2. 2

   Deneyim süresini tamamlama

   Yönetmeliğin Ek-1 tablosunda öğrenim düzeyinize karşılık gelen deneyim süresini doldurun.

3. 3

   SEGEM sınavı

   Sigortacılık Eğitim Merkezinin düzenlediği Teknik Personel Yeterlilik Sınavına başvurup başarılı olun.

4. 4

   Teknik personel olarak çalışma

   Belgenizle bir acentede poliçe satışı, bilgilendirme ve pazarlama işlerini yürütün.

5. 5

   Acente başvurusu

   Kendi acentenizi açacaksanız malvarlığı veya sermaye şartını sağlayıp TOBB üzerinden uygunluk belgesi başvurusu yapın.

6. 6

   Levha kaydı ve şirket sözleşmesi

   Levhaya kaydolduktan sonra sigorta şirketleriyle acentelik sözleşmesi imzalayın.

7. 7

   Yenileme eğitimi

   Belgenizi aldığınız tarihten itibaren beş yılda bir yenileme eğitimini tamamlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigortacı olmak için üniversite mezunu olmak gerekir mi?

Tek bir diploma şartı yoktur; öğrenim düzeyi ne kadar yüksekse istenen mesleki deneyim süresi genellikle o kadar kısalır. Bu eşleşme Sigorta Acenteleri Yönetmeliğinin Ek-1 tablosunda yer alır. Başvurmadan önce güncel tabloyu kontrol etmenizi öneririz.

SEGEM sınavı nedir, yılda kaç kez yapılır?

SEGEM sınavı, Sigortacılık Eğitim Merkezinin düzenlediği Teknik Personel Yeterlilik Sınavıdır ve poliçe satabilmek için kazanılması gerekir. Sınav yıl içinde birden fazla dönemde açılır. Tarihler, başvuru aralıkları ve sınav merkezleri her dönem segem.org.tr adresinde duyurulur.

Sigorta acentesi açmak için ne kadar sermaye gerekir?

Asgari sermaye yönetmelikte belirlenir ve Kurum aksini belirlemedikçe her ocak ayında ÜFE oranında güncellenir. Şube açacak veya yalnızca mesafeli satış yapacak acenteler için daha yüksek tutarlar uygulanır. Gerçek kişi acentelerin beyan ettiği malvarlığı da bu tutardan az olamaz.

Sigorta acentesi ne kadar kazanır?

Kazanç, büyük ölçüde aracılık edilen primler üzerinden alınan komisyona bağlıdır. Branş dağılımı, çalışılan şirket sayısı, müşteri portföyünün büyüklüğü ve yenileme oranı geliri belirler. Kaza branşı dışındaki ürünlerde komisyon yapısı farklılaşabilir.

Teknik personel belgesi süresiz midir?

Hayır, belgenin geçerli kalması için beş yılda bir yenileme eğitimine katılmak gerekir. Süre, SEGEM belgesinin alındığı veya yenilendiği tarihten hesaplanır. Eğitimi zamanında tamamlamayan teknik personelin faaliyeti eğitim bitene kadar durdurulur.